szkoła podstawowa

Nasza codzienność oparta jest o rytm

Rytm jest bardzo ważny. Według pedagogiki waldorfskiej to kluczowe narzędzie wspierające rozwój i możliwości dziecka. Począwszy od lekcji głównej, struktury dnia, układu cykli aż po cały rok szkolny w każdej klasie panuje okeślony rytm.

LEKCJA GŁÓWNA

Każdy dzień w szkole rozpoczyna się od lekcji głównej. To dwugodzinne zajęcia, które mają uczniów na początku rozbudzić i pomóc się skoncentrować. Dzięki temu łatwiej im przychodzi doskonalenie umiejętności językowych czy matematycznych, zdobywanie nowej wiedzy czy przypominanie sobie tej już zdobytej.

Podczas lekcji głównej nauczyciel prowadzi zajęcia maksymalnie je urozmaicając – muzyką, zajęciami artystycznymi, ćwiczeniami rytmicznymi czy opowieściami. Wszystko po to, by uczniom łatwiej było przyswoić nowe informacje.

Lekcję główną można podzielić na trzy istotne etapy. Są to:

• część rytmiczna, podczas której dziecko za pomocą ćwiczeń rytmicznych, ćwiczeń na koncentrację, recytacji, muzyki czy swobodnej rozmowy ma zostać przygotowane do dnia pracy oraz odświeżyć sobie podstawową wiedzę z zakresu matematyki i języka ojczystego

• część merytoryczna, podczas której przypominana jest wiedza zdobyta wcześniej i wprowadzane są nowe zagadnienia treści programowe

• część narracyjna, która jest swoistego rodzaju klamrą spinającą całość zajęć, podsumowaniem lekcji, edukacją do wartości i zachowań społecznych.

Treść lekcji głównej związana jest z cyklem, w którym aktualnie znajduje się klasa.

CYKL/EPOKA

Cykl zajęć tematycznych trwa od 3 do 4 tygodni. Każdy z nich skupia się na jednym zagadnieniu, które jest rozpatrywane każdego dnia na lekcji głównej. Przykładowe cykle to np. geografia Europy, starożytna Grecja, botanika czy fizyka. Ułożenie zagadnień w cykle pomaga dogłębnie poznać wybrany temat, przeanalizować i w efekcie lepiej zrozumieć. Każda lekcja główna jest przemyślaną przez nauczyciela klasowego całością, wszystkie w danym cyklu realizują dane zagadnienie. Klasa pracuje w trakcie lekcji głównych bardzo intensywnie, poznając nowe zagadnienia i rozpatrując je pod każdym możliwym względem. Wiedza staje się czymś żywym – zdobytym nie tylko w procesie myślowym, ale też doświadczonym. Pedagogika waldorfska nie traktuje wiedzy jako zbioru oderwanych od siebie faktów – wiedza zawsze pojawia się w odniesieniu do zrozumiałego przez dziecko kontekstu.

Po lekcji głównej klasa ma kolejne zajęcia, tym razem 45 minutowe – artystyczne, rzemieślnicze, językowe, dodatkowe ćwiczenia z polskiego i matematyki od klasy 4.

 

NAUCZYCIEL KLASOWY

Każda klasa ma swojego nauczyciela, który jest nim przez całą szkołę podstawową. W idealnej sytuacji nauczyciel towarzyszy klasie przez osiem lat edukacji. Nauczyciel prowadzi wszystkie lekcje główne w klasach 7 i 8 oraz w miarę możliwości inne zajęcia z klasą. Nauczyciele przedmiotowi prowadzą przedmioty ogólnokształcące w klasach 7 i 8, języki obce, eurytmię, zajęcia warsztatowe, wychowanie fizyczne muzykę czy zajęcia artystyczne.

Nauczyciel pomaga dzieciom odkrywać zintegrowany świat wiedzy, nie realizuje programu wg podręcznika, a jedyne się nim wspiera. Dopiero w klasach starszych wykorzystuje  środki audiowizualne i to niezbyt często. Nauczyciel  przez wszystkie lata buduje swój autorytet, jest wzorem godnym naśladowania.

Dzieci we wczesnych etapach rozwoju uczą się poprzez naśladownictwo, dlatego tak kluczowym jest postawa nauczyciela, umiejętność stawiania granic, wytyczania reguł i rytmu pracy. W późniejszych etapach rozwoju dziecka nauczyciel staje się przewodnikiem, który ma wskazywać odpowiednie ścieżki i sposoby zdobywania i poszerzania wiedzy. Dzieci wymagają od nauczyciela, aby był ekspertem w danej dziedzinie i aby był w stanie odpowiedzieć na ich wszystkie pytania, a jeśli nie - by umiał to przyznać. Dla dzieci pod koniec drugiego etapu rozwojowego najważniejszym jest pojęcie prawdy, szczerości, autentyczności. I taki musi być nauczyciel waldorfski.

JAK OCENIAMY

Nauczyciel klasowy jest z dziećmi każdego dnia. Obserwuje ich postępy w nauce, pomaga przejść przez trudności, wie, na jakim etapie rozwoju znajdują się poszczególni uczniowie. Właśnie dlatego nauczyciele są w stanie dostosować wymagania do możliwości dziecka, pomóc mu się rozwijać w odpowiednim dla niego tempie. Efektem obserwacji są oceny opisowe z każdego przedmiotu.

W trakcie nauczania nie stosuje się ocen cyfrowych i nie ma drugoroczności. Celem nauki nie jest przecież selekcja i rywalizacja – chyba, że jest to rywalizacja z samym sobą, dążenie do samodoskonalenia i pokonywania własnych słabości.

Wierzymy, że takie podejście daje dzieciom poczucie własnej wartości, bezpieczeństwo i przekonanie o przynależności do społeczności.  

PRZEDMIOTY ARTYSTYCZNE

W szkole waldorfskiej dzieci malują, muzykują, rzeźbią. Nie chodzi tu jednak o efekty, ale o proces. Nie wszyscy przecież jesteśmy wybitnymi artystami! Obcowanie ze sztuką i doświadczanie jej pomaga wszechstronnie się rozwijać. To jest najważniejsze dla waldorfskich nauczycieli – sprawić, by dzieci rozwijały równocześnie swój rozum, kreatywność i osobowość.

Muzykowanie

W szkołach waldorfskich muzykę słychać każdego dnia. Wspólne muzykowanie, śpiewanie i granie odgrywa w pedagogice waldorfskiej szczególną rolę: pozwala zrozumieć różne emocje, rozwija kreatywność, wrażliwość, zdolności twórcze a także uczy współpracy w grupie. Od pierwszej klasy dzieci uczą się grać na różnych, prostych instrumentach. Od drugiej mogą rozpocząć naukę gry na wybranym instrumencie dętym, a potem dołączyć do szkolnej orkiestry!

 

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Aktywność fizyczna jest w szkołach waldorfskich bardzo ważna. Jej istotnym elementem jest eurytmia – czyli sztuka ruchu. W odróżnieniu od ruchów gimnastycznych, pantomimicznych lub tanecznych, które mogą być całkowicie swobodnie aranżowane, w eurytmii dla każdej litery i każdego dźwięku istnieje określony ruch.  Lekcje wychowania fizycznego są urozmaicone aby dzieci nabywały różnorodnych sprawności, a część każdego dnia spędzamy na dworze.

A CO Z NOWYMI TECHNOLOGIAMI?

Informatyka jest oczywiście obecna w szkołach waldorfskich. Pilnujemy tylko jednego – by dzieci zanim poznają świat wirtualny poznały ten rzeczywisty, który mogą zobaczyć, poczuć, dotknąć. Ważne jest też, by rozwinęły swoje społeczne i twórcze umiejętności. Od rzeczywistości wirtualnej nie da się uciec – chcemy by nasi uczniowie byli do niej przygotowani, by wiedzieli, że to tylko element codzienności.

HARMONIA

Głównym celem szkół waldorfskich jest harmonijny i równomierny rozwój uczniów. Rudolf Steiner przygotowując podstawy swojej pedagogiki długo studiował poszczególne etapy rozwojowe dzieci i młodzieży. Zauważył, że dla młodego człowieka bardzo ważny jest rytm – to pozwala mu porządkować rzeczywistość i budować poczucie bezpieczeństwa. Dzieci najlepiej rozwijają się w środowisku, w którym panuje względna niezmienność. To szczególnie ważne w dzisiejszych czasach, w których permanentnie i stale zmienia się właściwie wszystko. Dlatego w szkołach waldorfskich jako zasada nie zakładamy drugoroczności – nauczyciel klasowy i inni pedagodzy na tyle znają swoich uczniów, by w porę wyłapać problemy i wspierać ich w pokonywaniu trudności.

MŁODY CZŁOWIEK

U nas to uczniowie są najważniejsi – nauczyciele starają się przygotować ich do dalszego życia., pokonywania trudności i rozwiązywania problemów. Pomaga im w tym szereg zasad i wartości.

Odnoszenie wszystkiego do człowieka. Dziecko powinno czuć, że to wszystko, czego się uczy i co poznaje ma związek z nim samym, jest praktyczne i dotyczy w jakiejś mierze jego samego oraz otaczającego go świata. Integracja różnych treści dokonuje się wokół człowieka.

 

Chronienie dziecka przed zbyt wczesnym dorastaniem. Zbyt wczesne, wymuszane przez współczesny świat dojrzewanie i wkraczanie w świat dorosłych kosztem dzieciństwa - tego chcemy w szkole uniknąć, dopasowując chociażby przekazywane treści do możliwości uczniów. Nie oznacza to jednak, że wychowujemy w oderwaniu od rzeczywistości. Staramy się raczej nauczyć trudnej sztuki świadomego wyboru.

 

WSPÓŁPRACA Z RODZICAMI

Szkoła nie może dobrze działać, gdy nie współpracuje z rodzicami. Rodzice są równie ważni w naszej społeczności jak dzieci i nauczyciele.